Dinsdag 6 december. We hebben gisteren Sinterklaas gevierd met het kopen van kerstversiering!!! Op de fiets in Tarifa kwamen we zo’n Chinese bazaar tegen. Nu is de camper gesierd met een prachtige combinatie van rode, groene en gouden slingers met lichtjes……. We vermaken ons wel hier op Torre de la Pena. Ondertussen ‘werken’ we gestaag verder aan onze avonturen in Marokko.

Donderdag 10 november. Vandaag 175 km naar Midelt. Na de drukke dagen in Fes en Meknes is het fijn om weer zelf op pad te zijn. Het gaat al snel omhoog het Midden Atlas gebergte in. In het wintersport plaatsje Ifrane (1600 m) nemen we ergens een verkeerde afslag en we rijden een prachtige route door de cederbossen naar Cédre Gouraud. Een 40 m hoge ceder, die hoewel afgestorven, nog steeds indrukwekkend is. We worden begroet door een roedel aapjes en uiteraard iemand die ons helpt te parkeren op de vrijwel lege parkeerplaats…. De man is weer helemaal blij met zijn 10 dirham (90 cent). Hij verkoopt ons ook nog een zakje appeltjes om aan de aapjes te voeren. Daar zijn ze als de kippen bij. Moet oppassen niet beklommen te worden, maar ze zijn zo lief…. 

We rijden verder naar het uitzichtpunt Balcon d’Ito net boven Azrou. Prachtig uitzicht over het Atlas gebergte. Ook hier stalletjes met van alles en nog wat. We kopen een simpele geglazuurde tajine en een koelkastmagneet. Over deze laatste moet nog even fors onderhandeld worden, want het mannetje wil daar meer voor hebben dan de tajine….

Terug naar Azrou en verder naar het zuiden. In Timadhit, een klein bergstadje, zien we een hele rits restaurantjes aan de weg met op de open vuren de tajines klaar voor consumptie. Je kunt kiezen waar je zin in hebt. Wij eten vanavond met de groep forel dus het blijft bij kijken.

Een stukje verder slaan we af naar een klein kratermeer, Aguelmama Sidi Ali. Het water staat laag en we maken een mooie wandeling met Hannes. Vervelend is alleen dat er vreselijk veel kapot glas ligt. Het lijkt wel of ieder flesje wat een Marokkaan in handen krijgt kapot moet….. 

Het is nu nog een klein maar mooi stukje over de Col du Zad (2178 m) naar Ksar Timnay Riad Mimouna in Midelt, onze camping voor vannacht en morgen.

Vrijdag 11 november. Vandaag wordt een spannende dag. We gaan met gidsen een verboden gebied in rond de mijnen van Ahouli. In groepjes van 4 auto’s met ieder een gids starten we een kwartier na elkaar. Wij zitten in het eerste groepje en om 9:00 stipt vertrekken we. Eerst een stukje terug naar Zaïda en dan de binnenlanden in. Na een wachtpost met slagboom begint het avontuur.

We rijden door een prachtig kaal heuvel landschap met op de achtergrond de bergen. De weg (steenslag) is redelijk maar zo nu en dan behoorlijk steil.

We stoppen bij een dorpje waar nog steeds families wonen die zelfstandig en op eigen risico in de loodmijnen werken. De loodmijnen werden tot 1971 door de Fransen geëxploiteerd en daarna door de Marokkaanse overheid die in 1982, toen de opbrengsten niet meer opwogen tegen de kosten, de mijnen hebben gesloten. We drinken thee met een koekje, bekijken het weefgetouw van de vrouw des huizes en rijden verder naar het verlaten mijnbouwdorp.

Vandaar prachtig uitzicht over het dal met de rivier en de mijnen. De arbeiders moesten elke dag afdalen naar de mijn en ’s avonds weer terug omhoog. Samen met een medereisgenoot en de gids loop ik de trappen af naar beneden. De rest rijdt met de auto’s naar beneden.

We bezichtigen een mijngang via een gammele oude spoorbrug. De werkomstandigheden zijn niet best….

We zijn inmiddels uit het verboden gebied en rijden zelfstandig terug naar de camping. Dat blijkt een zeer spectaculaire route door te bergen te zijn. Over een gammele balkenbrug, die angstaanjagend klappert als je eroverheen rijdt, door rivierbeddingen, zowel droog als met een beetje water, en smalle steile hellingen en afdalingen. Kortom een prachtige tocht en we hebben volop genoten. Dit hadden we voor ogen toen we ons inschreven voor deze reis.

Zaterdag 12 november. Vandaag staat een lange rit over slechte tot zeer slechte wegen op het programma naar Agoudal via Ilmilchil. 170 km door de binnenlanden van het Hoge Atlas gebergte.  Net als iedereen vertrekken we vroeg.

Tot het stuwmeer van Tamalout is de weg smal maar uitstekend, daarna wordt het gravel of stukjes kapot asfalt. Soms is de weg helemaal weg en rijden we door rivierbeddingen met en zonder water. Het is een prachtige rit over hoge bergpassen (de hoogste Tizi n’Inouzane is 2640m) en kleine gehuchtjes en dorpjes in de dalen.

Het gaat niet sneller dan 20 à 30 km per uur. Dus over de 170 km van vandaag doen we bijna 8 uur.

Het is een van de armste gebieden van Marokko. Als we door een dorpje komen rennen de kinderen ons tegemoet. De meesten zijn vriendelijk en roepen bonjour en zwaaien. Maar soms is het ook helemaal niet leuk als ze geld willen of snoep en dreigende gebaren maken als ze dat niet krijgen.

Sommigen blokkeren de weg en later blijkt dat drie reisgenoten zelfs met stenen bekogeld zijn en forse schade aan de auto hebben opgelopen. Een heel vervelend einde aan zo’n mooie dag. Maar zoals een reisgenoot die schade heeft relativeert “Wij reizen in het armste gedeelte van Marokko met in hun ogen dure auto’s, het is niet leuk, maar je kunt je er iets bij voorstellen ….. “.

Wij komen gelukkig zonder schade aan in ons nacht kwartier de Kashba Citoyenne op 2350 m hoogte. Het is koud hier!!! ’s Avonds een gemeenschappelijk eten in de oude kashba. Tajine met gehakt en ei en fruit na.

Na een koude nacht (3 graden, brrrrr) hebben we vandaag een korte route van 90 km naar de Todra Kloof. We starten wat later en na de bergpas Tizi Tirherhouzine (2700 m) met fantastisch uitzicht over het omringende gebergte gaat het gestadig aan bergafwaarts.

Bij Ait Hani volgt een vlak stuk langs de nieuwe stuwdam en dan duiken we de kloof van Todra in.

Prachtige smalle kloof waar zo nu en dan het daglicht volledig verdwenen is. Het einde van de kloof is spectaculair en toeristisch. Veel verkoop stalletjes. We stoppen even maar worden direct belaagd door bedelende vrouwen. Vind dat heel moeilijk. Jonge vrouwen met een baby op de rug en een kleintje aan de hand…..  

Even verder zijn we bij onze camping voor de nacht Le Lac Garden of Eden, in een palmenbos langs de rivier. We staan hutje mutje, maar wel mooi. Rond 13:00 zijn we er. Eerst maar eens grote schoonmaak. Ramen wassen (als je foto’s maakt door de ramen is het wel handig als die een beetje doorzichtig zijn…..) en het interieur kuisen. Dan met Hannes op stap door het palmenbos. Hij kan even lekker in het riviertje spartelen en we praten Nederlands met een Marokkaan die in Nederland gewerkt heeft. Hij wijst ons op de ‘heilige’ vijver met restaurantjes aan de oever. Een verscholen oase in het palmenbos.

Maandag 14 november. Vandaag weer een lange reisdag, 170 km, met een stuk optionele piste door de binnenlanden. We zijn vrijwel als eerste weg. We stonden met onze camper als een kurk op de fles voor de rest, dus we waren vriendelijk gevraagd vroeg te vertrekken….. Voor half negen rijden we. Mooie route via Tinghir over een witte binnenweg naar Ikniouen.

Dan een prachtige pas over de Tizi ’n Tazazert (2283 m). Vooral de afdaling is werkelijk fantastisch. Alleen op de wereld geen andere camper in de buurt. We pauzeren hoog op de pas voor een kop thee en genieten van het uitzicht.

We slalommen naar beneden naar N’kob. Daar komen we langs een begrafenis, alleen maar mannen…..

Dan komt er een prachtige piste binnendoor naar de rotstekeningen van Ait Ouazik. Eerst gaat de piste steil omhoog door de bergen. Zonder de uitstekende beschrijving van de reisleiding waren we hier nooit aan begonnen!!!

We hobbelen wel zowat de auto uit, maar het is prachtig!

We komen door dorpjes waar de vrouwen zich wegdraaien. Bang om op de foto te komen, dus dat doen we ook niet. We zien veel irrigatie werken op plekken waarvan wij denken dat is alleen maar een steenwoestijn. Toch schijnt er diep in de grond water te zijn (putten). Bij de rotstekeningen krijgen we een super rondleiding van een uitstekend Engels sprekende bewaker. Het zijn echt hele mooie rotstekeningen (gedateerd 5000 v. Chr.) diep uitgesneden in de rots. We zien antilopen, olifanten, een mouflon, een struisvogel en nog veel meer. Heel mooi bewaard gebleven en slechts bewaakt met prikkeldraad en overdag een mannetje…..

Dan is het nog 20 km hobbelen naar onze bestemming van de komende 2 nachten, Camp Serdrar. Midden in de vlakte een soort ommuurde kashba met een super camping mooi, ruim en schoon. ’s Avonds maakt Jamal een kampvuur en iedereen schuift aan. Gezellig!

Dinsdag 15 november. Vandaag een luie dag op de camping. De eerste ‘vrije’ dag sinds onze groepsreis begonnen is. Lekker uitslapen, beetje rondgedrenteld en een wandeling rond de kashba gemaakt. We zien de eerste karavaan met dromedarissen. Ze mogen even rusten bij onze camping. De voorpoten van de dromedarissen worden samengebonden en zo hobbelen ze een beetje rond de schaars aanwezige bomen die goed gesnoeid worden. De mannen liggen in de schaduw thee te drinken.

We hebben het zuiden van Marokko bereikt en de woestijn en de zandduinen roepen. Morgen gaan we zand happen…..