Woensdag 14 december. De regen komt met bakken uit de lucht. Het stormt en onweert….. Echt Spaans weer…. Uitstekende dag om de laatste dagen van ons avontuur in Marokko in de reisblog te verwerken.

Vrijdag 25 november. Vandaag staat een gezamenlijke stadstoer met gids door Marrakesh, de grootste en de drukste van de vier koningssteden, op het programma. Om 9 uur staat de bus klaar. We gaan oud Marrakesh in via de Bab Agnaou (poort) en lopen door de smalle rustige straatjes van de Kasba naar de Saadische graven.

De toegang is een smal kaal steegje met na de poort een klein, maar fraai versierd mausoleum. Hier liggen de Saadische Sultans begraven (van 1557 tot 1664). Het gebouw is een mooi voorbeeld van de rijke Islamitische begrafenis architectuur met fijn bewerkte gewelven van stucwerk, zellij tegels en mozaïeken, met houtsnijwerk versierde cederhouten balken en zuilen van Carrara marmer.

We vervolgen onze toer door de Kasba naar het paleis La Bahia.

Letterlijk betekent La Bahia Paleis van de Favoriete en is dan ook gebouwd voor de favoriete vrouw van de Vizier. Zij had de mooiste en grootste ruimte. Daarnaast waren er ruime kamers voor de 3 andere vrouwen van de Vizier (mannen mochten maximaal 4 vrouwen hebben in die tijd). Uiteraard waren er nog vele concubines, maar zij moesten zich tevreden stellen met veel kleinere kamers. Het paleis bestaat uit 2 gedeeltes ieder gebouwd rond een binnentuin beplant met bomen. Opnieuw prachtig zellij tegelwerk en mozaïeken en verrassend fraai bewerkte plafonds. Ook als men lag te rusten moest het oog bekoord worden….

De bus brengt ons naar het centrale plein Jemaa El Fna. Dit is het plein waar het vooral ’s avonds allemaal gebeurd. Vlakbij ligt de moskee La Koutoubia. Mogen wij niet in. Onze gids maakt onderscheid tussen Geloof en Traditie. In de Koran (Geloof) staat dat alle gelovigen (Islamieten, Joden en Christenen) naar binnen mogen, maar de Traditie zegt dat Joden en Christenen geen gelovigen zijn…. Hij heeft wel meer fraaie uitspraken. Over de nikab (de sluier die het gezicht bedekt maar de ogen vrijlaat) zegt hij “Dit is geen Geloof, staat nergens in de Koran, maar Traditie, ingevoerd door de Marokkaanse strijders voor IS”. 

We mogen nu 2 uur ‘los’ de Souks in. Is best rustig en het valt mee met het aanklampen en aangesproken worden. We lopen wat rond. Er ligt zoveel moois, je ontkomt er niet aan om toch wat te kopen. Uiteraard moet er onderhandeld worden. De bedoeling is om ongeveer op de helft van de gevraagde prijs uit te komen. We kopen een oude theepot en een mooie blauw/groen keramieken schaal. Tijd om wat te eten en we kiezen een terras uitkijkend over Jemaa El Fna. Dan verlaten we de groep en gaan met een taxi terug naar Hannes.

’s Avonds is er een gezellige afscheidsborrel. Morgen vertrekken een stel reisgenoten. Zondag staat een rit van 520 km op het programma naar Asilah en een aantal knipt dit op in 2 delen. Daarnaast is het afscheidsdiner van de groepsreis zondagavond in Asilah gepland en daar zullen ook een aantal mensen niet bij zijn omdat die besloten hebben nog wat langer in Marokko te blijven (waaronder wij).

De volgende ochtend nemen we afscheid van degenen die vertrekken en kachelen wat rond de camper aan. Nog een mooi akkefietje met Hannes die ontsnapt en achter de hanen aangaat. Aangemoedigd door reisgenoten die al 2 nachten uit hun slaap gehouden zijn door die hanen….. Gelukkig hebben we hem net op tijd weer te pakken. Behalve wat rondstuivende veren is alles goed gegaan….. Om 2 uur ’s middags worden we opgehaald door 2 busjes. Wij gaan met een busje naar de Majorelle tuinen. Een tuin, ooit opgezet door de Franse kunstenaar Jacques Majorell in 1924. In 1980 heeft Yves St. Laurent het geheel gekocht, gerestaureerd en een museum, gewijd aan zijn carriere, toegevoegd. Eerst bezoeken we het Yves St. Laurent museum. Interessante tentoonstelling over een Franse cartograaf, Theophile J. Idaye, die naast het in kaart brengen van Marokko ook veel mooie schilderijen, schetsen en aquarellen heeft nagelaten.

Het museum met het werk van Yves St. Laurent geeft een mooi tijdsbeeld van zijn ontwerpen door de jaren heen.

Dan op naar de tuinen waar we tenslotte voor komen. Fascinerende collectie cactussen in alle vormen en maten. Veel blauwe potten en muren (Majorelle blauw). Midden in de tuin een klein museum met kunst en gebruiksvoorwerpen van de Berbers. Prachtig! alleen we mogen helaas geen foto’s maken (stiekem toch één van een fraai bewerkt trapje). Het is onwaarschijnlijk druk in de tuinen. Het blijkt één van de top attractie van Marrakesh te zijn.

We nemen met zijn allen een busje naar het centrale plein Jemaa el Fna en rond 5 uur lopen we de Souks weer in. Leuk om nog even rond te lopen, maar eigenlijk hebben we het wel gezien. Rond half zeven zijn we weer terug op het plein. Daar gebeurt het. Eén grote chaos met eettentjes, kraampjes, danseressen, muziek, verhalenvertellers, spelletjes en nog veel meer. Het bruist en het is geweldig om hier tussen te lopen. Het zijn de echte Marokkanen die hier hun vertier zoeken. We eten bij een stalletje (vleesspiesjes met couscous en groenten) en drentelen wat rond tussen al het vertier tot om 8 uur het busje komt en ons naar de camping terug brengt. Fantastische avond!

Zondag 27 november. Opnieuw vroeg wakker van de hanen (toch Hannes nog even weer loslaten?….) Iedereen is vroeg in verband met de monsterrit van 520 km vandaag. We nemen uitgebreid afscheid, want wij gaan vanaf nu onze eigen weg. Wij reizen af naar de Atlantische kust naar Mohammedia (el Mansouria) tussen Casablanca en Rabat in. Grotendeels via de snelweg, dus voor het eerst in Marokko weer op cruise control. Het is een lange saaie rit door een overwegend kaal en vlak landschap. Tegen 2 uur rijden we camping Blue Ocean op en treffen daar toch weer reisgenoten. Waaronder een Zwitsers stel die gisteren met hun Landrover Defender pech hebben gekregen. Ze zijn afgesleept naar de camping en wachten op de monteur die een diagnose komt stellen. In afwachting daarvan maken we een lange strandwandeling met elkaar en Hannes. Het mooie weer slaat om, er komt een dikke zee mist opzetten en het is klam, vochtig en koud als we terug bij de camper komen. Frans heeft 2 vissen gekocht van den plaatselijke visser die we ’s avonds op de BBQ klaar maken.

Maandag 28 november. Rustdag! Frans heeft voetbal gekeken, ik ben wat bezig geweest met voorbereidingen voor de reisblog en we hebben uiteraard uitgebreid met Hannes gewandeld op het strand. Hij kan hier helaas niet los. Te veel loslopende wilde honden en kinderen en volwassenen die bang voor hem zijn.

’s Middags krijgen onze Zwitserse reisgenoten slecht nieuws. De motor van hun Defender is vastgelopen op een kapotte zuiger. Er moet een nieuwe motor in. Ze gaan op pad met een tweetal mecaniciens en komen terug met een nieuwe (oude) motor. Morgen wordt die ter plekke op de camping geplaatst.

Dinsdag 29 november. We hebben een taxi geboekt om ons een halve dag in Casblanca rond te rijden. Om half tien komt een joekel van een 6 persoons taxi voorgereden. We zitten/liggen luxe achterin. Het is een lange rit ondanks dat het maar 30 km is. Het is erg druk en erg veel verkeershobbels. Blij dat we niet zelf rijden, het is nog erger dan Marrakesh! Onze chauffeur zet ons uit voor de Hassan II Moskee. Deze moskee is cultureel erfgoed en dus mogen wij als ‘ongelovigen’ toch naar binnen met een gids.

Om 11 uur lopen we met een Engelstalige gids naar binnen. Indrukwekkend groot en nog heel nieuw. De moskee is in 1993 opgeleverd door Hassan II als geschenk aan zijn volk (wel door het volk betaald – donaties!) De moskee is in het water direct aan de Atlantische kust gebouwd en heeft een minaret van 200 m hoog. Het is het hoogste sacrale gebouw en de drie na grootste moskee ter wereld (na Mekka en Medina). Het is een combinatie van klassieke Moorse architectuur en moderne snufjes als openschuivende dak delen en een glazen vloer. Er kunnen 25.000 mensen in en op het plein ervoor nog eens zoveel.

Na de rondleiding lopen we naar de zee en pakken op de terugweg een terrasje. Verbazingwekkend wat hier op de boulevard allemaal verboden is!

Onze taxichauffeur pikt ons weer op en brengt ons dwars door het chaotische verkeer naar de Medina. We lopen hier een uurtje rond. Er zijn hier bijna geen toeristen dus iedereen wil ons hier naar binnen hebben. We tonen dus maar niet al te veel interesse. Wel heel bijzonder om te zien is de kledingmarkt voor de Marokkanen zelf tussen de tapijt winkels.

Rond 3 uur zet onze taxichauffeur ons weer af voor de camper. Voor 50 euro hebben we ruim een halve dag gebruik mogen maken van zijn diensten. Super!

Ondertussen is in de Defender van onze Zwitserse reisgenoten een nieuwe motor geplaatst. Met 4 mand hebben ze de hele dag knetterhard gewerkt en om 6 uur zijn ze klaar. Testrit gemaakt en alles goedgekeurd. Super! Om het te vieren gaan we met zijn vieren ’s avonds eten. We willen graag een biertje erop drinken, maar dat mag niet in restaurant (meestal wordt het wel toegestaan als je je eigen drank meeneemt, maar hier niet….) Voor het eten staan we dus even buiten op de parkeerplaats een biertje te drinken….

Woensdag 30 november. We hebben besloten dat we genoeg gezien hebben van Marokko. Het is hier koud en de voorspellingen zijn niet geweldig. We gaan naar Europa, naar huis.

We nemen de snelweg naar TangerMed. Het is 350 km, maar het gaat vlot. Het landschap is opnieuw saai. Vrij welvarend en veel landbouw en plastic kassen (bananen). Als we halverwege wisselen van bestuurder zien we een ticketoffice van FRS, de veerbootmaatschappij waar wij mee terug willen naar Algeciras. We kopen een ticket en het lijkt lekker goedkoop. Later blijkt waarom….

Om 14:30 rijden we de haven in. Beetje mazzel halen we de boot van 15:00 uur…. Nee dus. Bij het inchecken blijkt dat ons ticket niet goed is. In plaats van een camper is een normale auto gerekend….. We moeten dus bijbetalen en voordat dat geregeld is….. Dan in de rij voor de scanner. Per keer wordt 50 meter auto achterelkaar gezet en daar rijdt een scanauto langs. Iedereen moet uit de auto en dat duurt en duurt….. Daarna wil de douane met hond onze auto in, dus weer met Hannes uit de auto…… Kortom als we eindelijk de wachtstroken van de veerboot oprijden zijn de luiken van de boot net dicht en vaart hij om 16:00 weg (een uur te laat!)

De volgende boot moet officieel om 18:00 vertrekken. Het is niet druk. In totaal zo’n 20 vrachtwagens rijden achteruit de boot op en wij mogen als laatste rondrijden zodat we weer met de neus naar de uitgang staan.

De boot vertrekt rond 18:30 en we zijn rond 20:00 in de haven van Algeciras. Hectische tafrelen als we van de boot rijden. Iedereen probeert voor te dringen…. Toch gaat het redelijk vlot. We hoeven alleen ons paspoort te laten zien en mogen doorrijden. Dit in tegenstelling tot reisgenoten die eerder deze dag er ruim 3 uur over gedaan hebben om van de boot en door de douane te komen….. Het is nog een klein stukje rijden naar camping Torre de la Pena bij Tarifa. De receptie is al dicht, maar de baas zet ons op een voorlopig plekje neer op de berg. Morgen verder kijken. Voor nu hebben we het gehad.

Donderdag 1 december. Hoosbuien vannacht! Pas in de loop van de ochtend klaart het weer op en komt het zonnetje tevoorschijn. Het lukt niet om een plekje aan het strand te bemachtigen. Vol! We kiezen een mooi plekje op de berg met prachtig vrij uitzicht over de zee.

Hier genieten we van een aantal dagen lekker rustig aan. Na een paar dagen begint het te lijken op de film Groundhog Day, waarin iemand in een tijdlus belandt en elke dag hetzelfde beleefd….. Nou, vinden wij geen probleem. ’s Ochtend rustig aan ontbijten, wandelen met Hannes, beetje lezen en aanknoeien, ’s middags uitgebreid wandelen met Hannes over het strand, kijken naar de wind- en kite surfers, even naar Tarifa op de fiets, voetbal kijken….. Ondertussen beetje aan de reisblog ‘werken’. En dat iedere dag weer opnieuw. Geen probleem! Na de fantastische maar drukke reis in Marokko is dit zalig relaxed vakantievieren……

Hier eindigt het verslag van onze Marokko reis. Het is een fantastische reis geweest. Reizen midden in een overweldigende natuur, prachtige landschappen in de bergen en de woestijnen. Een fascinerend cultureel erfgoed onderweg en in de mooie authentieke steden. In de Medina’s en Souks een exotische mix aan geuren, kleuren, lawaai en chaos. Verrassende ontmoetingen met vriendelijke (meest) en onvriendelijke mensen, maar ook de intense en soms schokkende armoede. Het verschil tussen arm en rijk en hier wel heel groot.

Het is een geweldig land om rond te reizen en zeker op de manier waarop wij over de (soms niet bestaande) wegen door de binnenlanden, door de woestijnen en door de bergen gereisd zijn. Dit alles met dank aan een uitstekende reisorganisatie (Seabridge) en een fantastische reisbegeleiding (Renate en Jamal). Onvergetelijk……